Tanzimat Edebiyatı

cilek_22 · 26-01-2008, 04:48

TANZİMAT EDEBİYATI
siteadi.com - Tanzimat Edebiyatı

* Tanzimat Fermanının ilanından sonra bu edebiyatın tohumları serpilmeye başlamıştır.
* Batılı tarzda ilk eserler bu dönemde verilmeye başlanmıştır.
* Hak, adalet, özgürlük, vatan kelimeleri b u dönemde ilk defa kullanılmaya başlanmıştır.
* Tanzimat edebiyatı kendi arasında ikiye ayrılır.(Birinci-ikinci dönem)
* Yazı dilini halkın anlayacağı dile yakınlaştırmaya çalışmışlardır.
* Tiyatroyu halkı aydınlatma aracı olarak görmüşlerdir.
* Toplumcu bir çizgi tutmaya çalışmışlardır.
* Divan edebiyatındaki “bölüm güzelliğine” karşın “konu bütünlüğüne, güzelliğine” önem vermişlerdir
önem sanatçıları(Şinasi, N. Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat) ikinci dönem sanatçılarına göre daha halkçı olmuşlardır.

* Divan edebiyatını eleştirmelerine rağmen onun etkisinden kurtulamamışlardır.
* Vatan millet, hak adalet, özgürlük gibi kavramlar ilk defa bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır.
* Batılı anlamda ilk esereler bu dönemde verilmeye başlanmıştır.
* Toplumu bilinçlendirmek için edebiyatı bir araç olarak görmüşlerdir.
* Dilin sadeleşmesi gerektiğini söylemişler ancak pek başarılı olamamışlardır bu konuda.
* Roman, modern hikâye, tiyatro, gazete, eleştiri, anı bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır.
* Bu dönemin sanatçıları aynı zamanda devlet adamı sıfatı da taşıyorlardı.
* Klasizim(Şinasi, A.Vefik Paşa) romantizm (N. Kemal, A. Mithat) den etkilenmişlerdir.

BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI SANATÇILARI

ŞİNASİ (1826–1871)
* Edebiyatımıza birçok yeniliğin yerleşmesini sağlamıştır.
* Asıl adı İbrahim’dir.
* İlk tiyatro, ilk şiir çevirisi, ilk özel gazete, ilk makale, ilk noktalama işaretini kullanan kişidir.
*? Halk için sanat görüşünü benimsemiştir.
* İlk tiyatro eserimizi: ŞAİR EVLENMESİ ni yazdı.
* İlk makaleyi yazdı: TERCÜMAN-I AHVAL MUKADDİMESİ
* İlk özel gazetesi çıkardı: TERCÜMAN- I AHVAL
* Eserleri: Durub u Emsalı Osmaniyye (Osmanlı Atasözleri Kitabı)
Tercüme i Manzume (Çeviriler)
Müntehabat –ı Eşar(şiirleri)
Divan-ı Şinasi
Tasvir i Efkâr

NAMIK KEMAL (1840–1888)

* Vatan şairimizdir.
* Toplumcu bir sanat çizgisindedir.
* Vatan, millet, özgürlük kelimelerini edebiyatta ilk kullanan kişidir.
* Tiyatroları oldukça ses getirmiştir. Tiyatroyu bir eğlence ve halkı bilinçlendirme aracı olarak görmüştür.
* Romantizmin etkisindedir.
* Eserleri: ilk tarihi romanımız; CEZMİ
İlk edebi romanımız ;İNTİBAH
Tiyatroları : Vatan yahut Silistre, Zavallı Çocuk, Gülnihal, Kara Bela,Celalettin Harzermşah
Eleştiri eserleri: Renan Müdafenamesi, Tahrb-i Harabat (Ziya Paşa’ya karşı)
İrfan Paşa’ya Mektup, Takip
Diğer eserleri: Kanije, Silistre Muhasarası, Osmanlı Tarihi, Büyük İslam Tarihi, Evrak-ı Perişan

ZİYA PAŞA (1825–1880)

* İlk edebiyat tarihi taslağı sayılan “Harabat”eserini yazmıştır.
* Halk şiirinin ve dilinin gerçek edebiyatımız olduğunu belirten “Şiir ve İnşa”adlı makalesini yazmasına rağmen kendisi böyle davranmamıştır.
* Biçimce eski içerikçe yeni olmaya gayret göstermiştir.
* Terkib-i bent, terci i bent’leri meşhurdur.
* Bir çok dizesi halk arasında atasözü gibi kullanılmıştır.
* Eserleri: Zafername, Harabat, Eş’ar-ı Ziya, Defter-i Amal, Terkib-i Bent, Terci-i Bent

AHMET MİTHAT EFENDİ (1844–1912)

* Halk için roman geleneğini benimsemiştir.
* Halkın anlayacağı bir dilde ve onları ilgilendiren konularda eserler vermiştir.
* İlk hikâye örneklerimizden biri sayılan :”Letaif-i Rivayet”i yazmıştır.
* Romantizmden etkilenmiştir.
* Hasan Mellah, Hüseyin Fellah, Falatun Bey ve Rakım Efendi, Yer Yüzünde Bir Melek, Henüz On Yedi Yaşında.

ŞEMSETTİN SAMİ ( 1850–1904 )

* Devrinin en büyük dil bilgini sayılmıştır.
* İlk romanımız olan: Taaşşuk –U Talat ve Fıtnat adlı eseri yazmıştır.
* Kamus u Türkî adlı sözlüğü yazmış.
* Kamus u Fransevi ve Kamus-ı Alam’ı yazmıştır.

AHMET VEFİK PAŞA (1829-1892)

* Tiyatromuzun en büyük kilometre taşı sayılır.
* Bursa’da kendi adıyla tiyatro kurmuştur.
* Halkın tiyatroyu sevmesi için özellikle Moliere’den çeviriler yapmıştır.
* İnfiali Aşk, Dudu Kuşlar, Zor Nikâh, Zoraki Tabip, Kadınlar Mektebi ,Şecere-i Türk eserlerinden bazılarıdır.

İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ ÖZELLİKLERİ

* Bireysel konulara dönülmüştür.
* Sanat, sanat içindir, görüşü benimsenmiştir.
* Dil oldukça ağırlaştırılmıştır.
* Tiyatro eserleri oynanmak için değil okunmak için yazılmıştır.
* Realizm ve natüralizm baskın akımlar olarak göze çarpar.

İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ SANATÇILARI

RECAİZADE MAHMUT EKREM (1847- 1914)

* İlk realist romanımız olan: ARABA SEVDASI’nı yazmıştır.
* Tevfik Fikret’in akıl hocasıdır.
* Muallim Naci ile uzun yıllar süren “eski-yeni”kavgasında yeniyi savunmuştur.
* “Sanat sanat içindir ve kafiye kulak içindir”. Görüşünü benimsemiştir.
* Oğlunun erken ölümü onu bireysel ve hüzünlü eserler vermeye zorlamıştır.
* “Her güzel şiirin konusudur”diyerek şiirin konu zenginliğine katkı yapmıştır.
* Muallim Naci’nin Zemzeme’sine karşılık DEMDEME adlı kitabı yazmıştır.
* Tiyatroları: Afife Anjelik, Çok Bilen Çok Yanılır, Vuslat
* Şiirleri: Zemzeme, Nağme-i Seher
* Talim-i Edebiyat adlı eseri onun edebiyata dair görüşleri içeren en önemli eseridir.

ABDULHAK HAMİT TARHAN ( 1852–1937)

* Edebiyatımızın en bireysel şairlerindendir.
* Batılılaşma hareketinin asıl öncüsü olarak kabul gördüğü için kendisine “şairi azam”(büyük şair) lakabı verilmiştir.
* Gözlem ve izlenimleriyle şiir yazmıştır.
* Düşünen adamdan çok yapan adam özelliği taşımaktadır.
* Tiyatroları oynanmaya uygun değildir.(Macera-yı Aşk, Sabru Sebat, içli Kızlar, Finten, Nesteren, Liberte )
* Romantizmin etkisinde, metafizik konuları, ölüm, aşk gibi temalar içeren eserler vermiştir.
* Makber, Ölü, Bunlar O’dur, Hacle, Garam, İlham-ı Vatan şiir kitaplarıdır.

DÖNEMİN BAĞIMSIZLARI SAYILAN SANATÇILAR

MUALLİM NACİ (1850–1893)

* Recaizade Mahmut Ekrem’le eski- yeni kavgasında eski’yi savunmuştur.
* Batılı tarzda şiirler de yazmıştır.
* Dili ağırdır ;ancak başarılıdır.
* Eserleri: Ateşpare, Füruzan, Şerare (şiir)
Demdeme, Muallim (eleştiri)
Islahat-ı Edebiye (sözlük)

NABİZADE NAZIM (1862–1893)

* İlk köy romanımız kabul edilen: Karabibik’i yazmıştır.
* Realizm, natüralizm’in öncülerinden sayılır.
* İlk psikolojik roman denemesi sayılan: Zehra’yı yazmıştır.

TANZİMAT EDEBİYATINDA ROMAN VE HİKÂYE
* Bütün eserler teknik açıdan zayıftırlar.
* Duygusal ve acıklı konular işlenmiştir.
* Yazarlar olaylara müdahalede bulunmuştur.
* Eserlerde karakter oluşturulamamıştır. Genellikle ya iyi ya da kötü özellik taşıyan tipler kullanılmıştır.
* İyiler eserlerin sonunda mükâfat alırlar, kötüler de cezalarını alırlar.
* Tanzimat ikinci dönemin sanatçıları birinci döneminkilere göre daha başarılı olmuştur.

TANZİMAT EDEBİYATINDA ELEŞTİRİ
* Bu dönemde genellikle “eski- yeni”kavgasına dayanan eleştiriler olmuştur.
* N.Kemal’in Ernest Renan’ı eleştiren Renan Müdafaanamesi bu dönemin önemli eserlerindendir.
* Muallim Naci ile Recaizade Mahmut Ekrem arasındaki Demdeme-Zemzeme tartışması da bu dönemin önemli örneklerindendir.

TANZİMAT EDEBİYATINDA TİYATRO
* Tiyatro ilk defa bu dönemde görülmeye başlanmıştır.
* İlk tiyatro örneği Şinasi’nin Şair Evlenmesi’dir.
* İlk dönemin sanatçıları tiyatroyu bir eğitim aracı olarak görmüşlerdir.
* İkinci dönemin sanatçıları da tiyatroyu eğlence olarak görmüşler; ancak onların tiyatroları oynanmak için yazılmışlardır.

26-01-2008, 10:54

Eyvallah Çilek
Vendiğin bilgilere
teşekkürler

26-01-2008, 04:48	#1
cilek_22 Dost Üyelik tarihi: Feb 2007 Bulunduğu yer: ev. Mesajlar: 1.934 Tesekkür: 158 99 mesajina 188 kez tesekkür edildi	Tanzimat Edebiyatı TANZİMAT EDEBİYATI siteadi.com - Tanzimat Edebiyatı * Tanzimat Fermanının ilanından sonra bu edebiyatın tohumları serpilmeye başlamıştır. * Batılı tarzda ilk eserler bu dönemde verilmeye başlanmıştır. * Hak, adalet, özgürlük, vatan kelimeleri b u dönemde ilk defa kullanılmaya başlanmıştır. * Tanzimat edebiyatı kendi arasında ikiye ayrılır.(Birinci-ikinci dönem) * Yazı dilini halkın anlayacağı dile yakınlaştırmaya çalışmışlardır. * Tiyatroyu halkı aydınlatma aracı olarak görmüşlerdir. * Toplumcu bir çizgi tutmaya çalışmışlardır. * Divan edebiyatındaki “bölüm güzelliğine” karşın “konu bütünlüğüne, güzelliğine” önem vermişlerdir önem sanatçıları(Şinasi, N. Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat) ikinci dönem sanatçılarına göre daha halkçı olmuşlardır. * Divan edebiyatını eleştirmelerine rağmen onun etkisinden kurtulamamışlardır. * Vatan millet, hak adalet, özgürlük gibi kavramlar ilk defa bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır. * Batılı anlamda ilk esereler bu dönemde verilmeye başlanmıştır. * Toplumu bilinçlendirmek için edebiyatı bir araç olarak görmüşlerdir. * Dilin sadeleşmesi gerektiğini söylemişler ancak pek başarılı olamamışlardır bu konuda. * Roman, modern hikâye, tiyatro, gazete, eleştiri, anı bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır. * Bu dönemin sanatçıları aynı zamanda devlet adamı sıfatı da taşıyorlardı. * Klasizim(Şinasi, A.Vefik Paşa) romantizm (N. Kemal, A. Mithat) den etkilenmişlerdir. BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI SANATÇILARI ŞİNASİ (1826–1871) * Edebiyatımıza birçok yeniliğin yerleşmesini sağlamıştır. * Asıl adı İbrahim’dir. * İlk tiyatro, ilk şiir çevirisi, ilk özel gazete, ilk makale, ilk noktalama işaretini kullanan kişidir. ? Halk için sanat görüşünü benimsemiştir. İlk tiyatro eserimizi: ŞAİR EVLENMESİ ni yazdı. * İlk makaleyi yazdı: TERCÜMAN-I AHVAL MUKADDİMESİ * İlk özel gazetesi çıkardı: TERCÜMAN- I AHVAL * Eserleri: Durub u Emsalı Osmaniyye (Osmanlı Atasözleri Kitabı) Tercüme i Manzume (Çeviriler) Müntehabat –ı Eşar(şiirleri) Divan-ı Şinasi Tasvir i Efkâr NAMIK KEMAL (1840–1888) * Vatan şairimizdir. * Toplumcu bir sanat çizgisindedir. * Vatan, millet, özgürlük kelimelerini edebiyatta ilk kullanan kişidir. * Tiyatroları oldukça ses getirmiştir. Tiyatroyu bir eğlence ve halkı bilinçlendirme aracı olarak görmüştür. * Romantizmin etkisindedir. * Eserleri: ilk tarihi romanımız; CEZMİ İlk edebi romanımız ;İNTİBAH Tiyatroları : Vatan yahut Silistre, Zavallı Çocuk, Gülnihal, Kara Bela,Celalettin Harzermşah Eleştiri eserleri: Renan Müdafenamesi, Tahrb-i Harabat (Ziya Paşa’ya karşı) İrfan Paşa’ya Mektup, Takip Diğer eserleri: Kanije, Silistre Muhasarası, Osmanlı Tarihi, Büyük İslam Tarihi, Evrak-ı Perişan ZİYA PAŞA (1825–1880) * İlk edebiyat tarihi taslağı sayılan “Harabat”eserini yazmıştır. * Halk şiirinin ve dilinin gerçek edebiyatımız olduğunu belirten “Şiir ve İnşa”adlı makalesini yazmasına rağmen kendisi böyle davranmamıştır. * Biçimce eski içerikçe yeni olmaya gayret göstermiştir. * Terkib-i bent, terci i bent’leri meşhurdur. * Bir çok dizesi halk arasında atasözü gibi kullanılmıştır. * Eserleri: Zafername, Harabat, Eş’ar-ı Ziya, Defter-i Amal, Terkib-i Bent, Terci-i Bent AHMET MİTHAT EFENDİ (1844–1912) * Halk için roman geleneğini benimsemiştir. * Halkın anlayacağı bir dilde ve onları ilgilendiren konularda eserler vermiştir. * İlk hikâye örneklerimizden biri sayılan :”Letaif-i Rivayet”i yazmıştır. * Romantizmden etkilenmiştir. * Hasan Mellah, Hüseyin Fellah, Falatun Bey ve Rakım Efendi, Yer Yüzünde Bir Melek, Henüz On Yedi Yaşında. ŞEMSETTİN SAMİ ( 1850–1904 ) * Devrinin en büyük dil bilgini sayılmıştır. * İlk romanımız olan: Taaşşuk –U Talat ve Fıtnat adlı eseri yazmıştır. * Kamus u Türkî adlı sözlüğü yazmış. * Kamus u Fransevi ve Kamus-ı Alam’ı yazmıştır. AHMET VEFİK PAŞA (1829-1892) * Tiyatromuzun en büyük kilometre taşı sayılır. * Bursa’da kendi adıyla tiyatro kurmuştur. * Halkın tiyatroyu sevmesi için özellikle Moliere’den çeviriler yapmıştır. * İnfiali Aşk, Dudu Kuşlar, Zor Nikâh, Zoraki Tabip, Kadınlar Mektebi ,Şecere-i Türk eserlerinden bazılarıdır. İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ ÖZELLİKLERİ * Bireysel konulara dönülmüştür. * Sanat, sanat içindir, görüşü benimsenmiştir. * Dil oldukça ağırlaştırılmıştır. * Tiyatro eserleri oynanmak için değil okunmak için yazılmıştır. * Realizm ve natüralizm baskın akımlar olarak göze çarpar. İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ SANATÇILARI RECAİZADE MAHMUT EKREM (1847- 1914) * İlk realist romanımız olan: ARABA SEVDASI’nı yazmıştır. * Tevfik Fikret’in akıl hocasıdır. * Muallim Naci ile uzun yıllar süren “eski-yeni”kavgasında yeniyi savunmuştur. * “Sanat sanat içindir ve kafiye kulak içindir”. Görüşünü benimsemiştir. * Oğlunun erken ölümü onu bireysel ve hüzünlü eserler vermeye zorlamıştır. * “Her güzel şiirin konusudur”diyerek şiirin konu zenginliğine katkı yapmıştır. * Muallim Naci’nin Zemzeme’sine karşılık DEMDEME adlı kitabı yazmıştır. * Tiyatroları: Afife Anjelik, Çok Bilen Çok Yanılır, Vuslat * Şiirleri: Zemzeme, Nağme-i Seher * Talim-i Edebiyat adlı eseri onun edebiyata dair görüşleri içeren en önemli eseridir. ABDULHAK HAMİT TARHAN ( 1852–1937) * Edebiyatımızın en bireysel şairlerindendir. * Batılılaşma hareketinin asıl öncüsü olarak kabul gördüğü için kendisine “şairi azam”(büyük şair) lakabı verilmiştir. * Gözlem ve izlenimleriyle şiir yazmıştır. * Düşünen adamdan çok yapan adam özelliği taşımaktadır. * Tiyatroları oynanmaya uygun değildir.(Macera-yı Aşk, Sabru Sebat, içli Kızlar, Finten, Nesteren, Liberte ) * Romantizmin etkisinde, metafizik konuları, ölüm, aşk gibi temalar içeren eserler vermiştir. * Makber, Ölü, Bunlar O’dur, Hacle, Garam, İlham-ı Vatan şiir kitaplarıdır. DÖNEMİN BAĞIMSIZLARI SAYILAN SANATÇILAR MUALLİM NACİ (1850–1893) * Recaizade Mahmut Ekrem’le eski- yeni kavgasında eski’yi savunmuştur. * Batılı tarzda şiirler de yazmıştır. * Dili ağırdır ;ancak başarılıdır. * Eserleri: Ateşpare, Füruzan, Şerare (şiir) Demdeme, Muallim (eleştiri) Islahat-ı Edebiye (sözlük) NABİZADE NAZIM (1862–1893) * İlk köy romanımız kabul edilen: Karabibik’i yazmıştır. * Realizm, natüralizm’in öncülerinden sayılır. * İlk psikolojik roman denemesi sayılan: Zehra’yı yazmıştır. TANZİMAT EDEBİYATINDA ROMAN VE HİKÂYE * Bütün eserler teknik açıdan zayıftırlar. * Duygusal ve acıklı konular işlenmiştir. * Yazarlar olaylara müdahalede bulunmuştur. * Eserlerde karakter oluşturulamamıştır. Genellikle ya iyi ya da kötü özellik taşıyan tipler kullanılmıştır. * İyiler eserlerin sonunda mükâfat alırlar, kötüler de cezalarını alırlar. * Tanzimat ikinci dönemin sanatçıları birinci döneminkilere göre daha başarılı olmuştur. TANZİMAT EDEBİYATINDA ELEŞTİRİ * Bu dönemde genellikle “eski- yeni”kavgasına dayanan eleştiriler olmuştur. * N.Kemal’in Ernest Renan’ı eleştiren Renan Müdafaanamesi bu dönemin önemli eserlerindendir. * Muallim Naci ile Recaizade Mahmut Ekrem arasındaki Demdeme-Zemzeme tartışması da bu dönemin önemli örneklerindendir. TANZİMAT EDEBİYATINDA TİYATRO * Tiyatro ilk defa bu dönemde görülmeye başlanmıştır. * İlk tiyatro örneği Şinasi’nin Şair Evlenmesi’dir. * İlk dönemin sanatçıları tiyatroyu bir eğitim aracı olarak görmüşlerdir. * İkinci dönemin sanatçıları da tiyatroyu eğlence olarak görmüşler; ancak onların tiyatroları oynanmak için yazılmışlardır. Paylas __________________ Sahiden de sürpriz olmaya başladı artık "Bana gelişlerin"

Seçenekler	Arama
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder	Arama: Gelişmiş Arama Yap
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

26-01-2008, 10:54	#2
gz_antepli Guest Mesajlar: n/a Tesekkür: mesajina kez tesekkür edildi	Eyvallah Çilek Vendiğin bilgilere teşekkürler